Vive Le Voyage

Spendeer een dag in het gerenoveerde Africa Museum in Tervuren

Africa Museum Tervuren, Brussel

Over 30 jaar woont 40% van de wereldbevolking in Afrika. Afrika is het continent van de toekomst en in het Africa Museum leer je over vroeger en nu. Het Africa Museum in Tervuren is op een interessante wijze gerenoveerd en heropende na vijf jaar haar deuren op 9 december 2019. Vanuit Brussel bereik je het museum met tram 44, ook wel een van de mooiste tramroutes dwars door het Zoniënwoud. 

Laatste koloniaal museum ter wereld

Voor de renovatie was de permanente tentoonstelling in zeker geen zestig jaar gewijzigd. Het museum werd het laatste koloniaal museum ter wereld genoemd. Geen eretitel, want er werd nog altijd het beeld getoond van België over Afrika voor de dekolonisatie. Het Africa Museum wil niet langer meer het museum zijn van het koloniale Afrika. De meningen van het publiek verschillen hierover: de een vindt dat er nu te weinig wordt stilgestaan bij de koloniale geschiedenis, het wordt weggestopt om de confrontatie te vermijden. De ander kijkt graag verder om het hedendaagse en toekomstige Afrika te bewonderen. Afrika is meer dan het kolonialisme van toen. 

© David Plas (+ hoofdfoto)

Het Africa Museum vergeet het koloniaal verleden niet. Na overleg met verschillende partijen is de beslissing genomen: het koloniale verhaal komt niet in alle zalen van de permanente tentoonstelling terug. De koloniale geschiedenis en onafhankelijkheid krijgen een aparte zaal. Het is de moeilijkste zaal van het museum, omdat ieder zijn eigen mening en standpunt heeft. “We proberen absoluut om een evenwichtig verhaal te brengen door feiten en herinneringen naast elkaar te plaatsen om een zo volledig mogelijk beeld te schetsen waardoor iedereen de kans krijgt om zijn persoonlijke mening te vormen. Op die manier kan een gesprek over het verleden mogelijk gemaakt worden.” – aldus Algemeen Directeur Guido Gryseels. 

Dialoog met het propaganda van Leopold II 

Na wetenschappelijk onderzoek wordt er in het heropende museum moreel afstand gedaan van het beleid van Leopold II in de Onafhankelijke Congostaat. Er wordt een kritischer verhaal gebracht. Een die voorheen vooral eenzijdig was. Makkelijk is dit niet, want het Africa Museum ligt in een koloniaal gebouw, waar het niet moeilijk is om 45 keer de dubbele letter L van Leopold II te vinden. Iets wat het kolonialistische systeem verheerlijkt, maar iets wat niet verwijderd mag worden. 

Afrikaanse kunstenaars gaan dialogen aan met deze koloniale elementen. Zo doet Congolese kunstenaar Aimé Mpane dat in de rotonde van het museum. Hier vind je een grote koepel met marmeren muren, vier bronzen beelden en een ster van de Onafhankelijke Congostaat. Kortom het cliché van het koloniale propaganda van Leopold II. Het werk van Aimé Mpane kreeg in deze rotonde een prominente plek. En eerlijk is eerlijk, mijn oog viel vooral op zijn indrukwekkende kunstwerk. 

Africa Museum Tervuren, Brussel

© RMCA Tervuren, Jo van de Vijver

Africa Museum Tervuren, Brussel

Wat is er wel en niet veranderd aan het Africa Museum?

Hoewel je bij een renovatie van vijf jaar waarschijnlijk denkt dat het gehele museum op de schop is gegaan, is dit zeker niet het geval. Het Africa Museum anno nu is een museum in een museum. Niet alleen het koloniale gebouw en elementen, maar ook het interieur en de vitrinekasten zijn veelal nog in oorspronkelijke staat. Sommige zalen zijn zelfs niet tot nauwelijks veranderd om ook het Africa Museum als historische aspect op zich te laten zien. 

Africa Museum Tervuren, Brussel

© RMCA Tervuren, Jo van de Vijver

Binnen de thema’s en zalen van het Africa Museum heeft een goede verandering plaatsgevonden. Afrikanen gaven commentaar op de voorstellen van de herinrichting van het museum en er wordt veel samengewerkt met musea in Afrika. Afrikanen zijn betrokken bij het nieuwe museum en hun stem klinkt door. De culturele revolutie van het museum zorgt voor een nieuwe bril: van een westerse naar een van mensen met verschillende origine. Zoals het hoort dus. 

Qua infrastructuur en gebouw is er ook het een en ander nieuw:

  • Er is een nieuw en modern onthaalpaviljoen met Bistro Tembo;
  • Het paviljoen is met een ondergrondse galerij verbonden met het koloniale gebouw;
  • Elk weekend en tijdens de vakanties rijdt de Africatram, waarbij je al een voorproefje krijgt van acteurs en gidsen. Op andere dagen neem je ook vanaf Montgomery tram 44, deze tram ging 120 jaar geleden al voor het eerst van Brussel naar Tervuren. 
Africa Museum Tervuren, Brussel

© RMCA Tervuren, Jo van de Vijver

Nieuwe permanente tentoonstelling

Het Africa Museum in Tervuren is opgedeeld in de kelder en de begane grond van het oorspronkelijke museumgebouw. Zo vind je in de kelder de geschiedenis, het heden en de toekomstperspectieven van Afrika. Op de begane grond wordt voornamelijk een beeld geschetst van het hedendaagse en toekomstige Afrika. Hier is de tentoonstelling verdeeld in vijf zones met elk een eigen thema over Centraal-Afrika. Thema’s als muziek, taal, biodiversiteit, klimaatverandering, de verspreiding van de Afrikanen over de wereld en het dagelijkse leven komen aan bod. Hieronder worden twee thema’s en een virtuele bibliotheek toegelicht:

Rituelen en ceremonies

Zodra je deze zaal binnenloopt, stop je automatisch met lopen. Grote bewegende beelden met zwarte achtergrond zorgen hiervoor. Afrikanen spreken over zeven universele thema’s: geboorte, opvoeding, onderwijs, welzijn, huwelijk, leiderschap en dood. Simpel gezegd, omdat zij het beste kunnen vertellen over hun rituelen en ceremonies. Naast deze sprekende beelden worden objecten getoond die vooral vroeger een functie hadden binnen de rituelen en ceremonies. 

Africa Museum Tervuren, Brussel

Landschappen en biodiversiteit

Van de hoogste bergtoppen tot de broeierige woestijn en van gletsjers in het Rwenzorigebergte tot het Miombo bos ten zuiden van de evenaar. In deze grote zaal worden unieke biomen van Centraal-Afrika getoond met de bijbehorende planten en dieren. Maar niet alleen het leven per bioom komt aan bod, ook biologische thema’s zijn van de partij. Landbouw, visserij en natuurbescherming zijn bijvoorbeeld van grote invloed binnen elke bioom. Alles wat in Afrika gebeurt heeft door globalisering wereldwijde gevolgen. 

Het pronkstuk in deze zaal is de King Kasai, of te wel de olifant. Of eigenlijk twee olifanten, want de schedel en slagtanden zijn van een ander mannetje. De olifant heeft een belangrijke rol als het gaat om de boomgroei in het Miombo bos. Hij zorgt ervoor dat het bos niet uit zijn voegen groeit, kapt een deel, poept het kilometers verder weer uit en verspreid en bemest zo de boomzaden.

Africa Museum Tervuren, Brussel

© RMCA Tervuren, Jo van de Vijver

Gletsjers in Afrika? Ze bestaan! In het noorden van Virunga. Al krimpen ze behoorlijk met grote gevolgen voor de bevolking, planten en dieren aan de voet van het ijsmassief. In het museum zie je het verschil tussen foto’s van de Belgische expeditie in 1932 en recente expedities. 

AfricaTube

AfricaTube toont hoe het internet een plek is waar cultuur wordt gemaakt en uitgewisseld zonder dat er territoriale grenzen aan te pas komen. Afrikaanse jongeren hebben namelijk in het museum een eigen ruimte die zij inrichtten om leeftijdgenoten – en alle anderen die zich nog jong voelen – het Afrika van nu te laten zien. Het is een virtuele bibliotheek over het hedendaagse digitale leven in Afrika. Hoe ze dit doen? Jongeren speuren het internet af naar bruikbare content, zoals blogs, muziek, vlogs en platforms. 

Praktische informatie Africa Museum Tervuren

Allereerst ligt het museum in een park van 205 hectare dat overloopt in het Zoniënwoud. Bij een bezoek aan het Africa Museum hoeft je verblijf in Tervuren dus nog niet afgelopen te zijn. Je wandelt of fietst gemakkelijk door het park met gratis plattegronden en eventuele themaroutes.

Het Africa Museum is op maandag gesloten. Van dinsdag tot en met vrijdag is het museum geopend van 11:00 uur tot 17:00 uur. Op zaterdag en zondag gelden de openingstijden van 10:00 uur tot 18:00 uur. Wat je betaalt voor een bezoek aan het museum?

  • €12,00 voor volwassenen vanaf 18 jaar;
  • €8,00 voor senioren en volwassenen in een groep vanaf 15 personen;
  • €4,00 voor sociale doelgroepen, personen met een handicap en begeleider, studenten van 18 tot 26 jaar, onderwijzend personeel en jongeren in een groep vanaf 15 personen. 

Demi ging voor Visit Brussels en Visit Vlaanderen naar Brussel. Dit blog is gebaseerd op haar persoonlijke ervaringen. 

Vroeger waren een reisdagboek en een fijne pen mijn twee beste vrienden op reis. Tegenwoordig is dat mijn laptop. Om de mooiste herinneringen niet te vergeten en om deze te delen met anderen. Ik heb al wat reisverhalen mogen schrijven, maar er staat nog meer op mijn bucket list, omdat de wereld zo mooi is en zoveel onontdekte plekken heeft waar ik enorm van geniet.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *